Chọn lựa, đóng gói và bảo quản dược liệu
1. Chọn lựa:
Việc
chọn lựa mặc dầu đã được thực hiện một phần trong quá trình thu hái, tuy nhiên
sau khi sấy khô nhất thiết phải chọn lựa lại trước khi đóng gói đưa ra thị
trường để đảm bảo dược liệu đạt tiêu chuẩn quy định. Một số quy định thường
được đề ra về:
1.
Tạp chất bao gồm các tạp chất hữu cơ (rơm rạ, vật lạ
khác…) hoặc vô cơ (đất, cát…)
2.
Các bộ phận khác không phải bộ phận quy định được dùng
(lá bị lẫn với cành, rễ lẫn với thân…)
3.
Màu sắc, mùi vị.
4.
Tỉ lệ vụn nát.
5.
Nhiễm mốc mọt.
Công
việc chọn lựa chủ yếu tiến hành bằng tay, có thể dùng dụng cụ hoặc máy móc đơn
giản như rây có các mắt khác nhau, quạt gió…
2. Đóng gói:
Mục đích của việc đóng gói là để bảo vệ dược liệu về mọi mặt
trong thời gian vận chuyển hay bảo quản.
Khi đóng gói cần phải theo đúng tiêu chuẩn về loại bao bì,
kích thước, khối lượng, hình dáng. Phải có nhãn ghi rõ: Tên dược liệu, khối
lượng nguyên, khối lượng cả bì, nơi sản xuất, số kiểm soát. Nếu đóng gói nhỏ có
thể dùng ngay thì trên nhãn phải ghi cả công dụng, cách dùng, liều dùng, hạn
dùng.
3. Bảo quản:
Bảo
quản dược liệu nhằm giữ hình thức và phẩm chất của dược liệu để không bị giảm
sút (nếu bảo quản không tốt thì dược liệu dễ bị nhiễm nấm mốc, sâu mọt, biến
đổi màu sắc mùi vị). Trong thời gian bảo quản, dược liệu chịu ảnh hưởng của
nhiều yếu tố: nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm. Đặc biệt ẩm ướt là nguyên nhân chính
làm giảm chất lượng dược liệu. Nếu dược liệu dễ hút ẩm thì phải đựng trong bao
bì bằng nhựa tổng hợp hoặc bằng sắt và dưới đáy có để chất hút ẩm.
Muốn
bảo vệ dược liệu tốt thì phải xây dựng kho chứa đúng quy cách. Kho thường được
xây dựng bằng các nguyên liệu chống cháy. Kho phải mát, thoáng gió, khô ráo.
Giữa các giá phải có lối đi lại. Các dược liệu phải được xếp đặt theo từng khu
vực để dễ tìm, dễ kiểm soát. Các dược liệu độc như cà độc dược, ô đầu, mã tiền…
và các dược liệu có tinh dầu như hồi, đinh hương, quế, bạc hà… phải để riêng.
Định kỳ phải theo dõi nấm mốc, sâu bọ.
Nấm
mốc thường gặp thuộc các chi Arpergillus,
Penicillium, Mucor, Rhizopus.
Sâu
bọ trên dược liệu hay gặp các loại: mọt gạo (Sitophyllus oryzae), mọt thóc đỏ (Tribolium ferrugineum), mọt cà phê (Araecerus fasciculatus), mọt thuốc (Siegobium paniceum)…
Khi
dược liệu bị nấm mốc thì phải xử lý như rửa, lau nước hoặc lau cồn rồi phơi sấy
lại, nếu nhiễm nặng thì loại bỏ. Nếu dược liệu bọ sâu mọt phương pháp đơn giản
nhất là sấy ở 650C. Có thể sử dụng bức xạ γ Co80 chiếu từ
0,25KGy đến 1KGy. Dược liệu với số liệu ít và rất dễ sâu mọt thường được đựng
trong những hộp hoặc thùng sắt kín và nhỏ xuống đáy thùng một vài giọt
chloroform.
Post a Comment